TABELA STRATYGRAFICZNA



Czas, czas, czas... Dobrze mieć wszystko poukładane, najlepiej w tabeli. Poniższy układ jest stworzony na podstawie ustaleń ICS, choć niektóre kolory już nie będą się zgadzały z wytycznymi rzeczonej komisji. Ustalenia ustaleniami, ale kolorystyka musi być po naszej stronie :)  Ponadto część przedziałów czasowych nie jest oficjalnie zatwierdzona (np.Hadeik), nie przeszkadza to jednak w powszechnym stosowaniu takiej nomenklatury. Rozmiary wierszy nie są proporcjonalne do czasu trwania opisanych przedziałów czasowych.

Warto też zaznaczyć, że nic nie jest wieczne... Nawet tabela stratygraficzna. Oficjalne stanowisko ICS zmieniało się i pewnie jeszcze nie raz się zmieni. Wystarczy poczekać na wyniki nowych badań. Jest też wiele białych kart do zapełnienia. W dalszym ciągu kilka wieków i epok w kambrze nie ma nazwy.


Eon Era Okres Epoka Wiek Miliony lat temu Wydarzenia
Fanerozoik Kenozoik Czwartorzęd Holocen 0,0117 Następuje seria naprzemiennych zlodowaceń i interglacjałów, na wysokich szerokościach geograficznych, a w strefie międzyzwrotnikowej trwają pluwiały - okresy wzmożonych opadów. Procesy te wyraźnie zmieniły morfologię wielu znanych nam terenów. Trwa ewolucja człowieka i stopniowe wymieranie megafauny. 24 grudnia 1945 roku na świat przychodzi Lemmy Kilmister który zmieni historię rocka i nic nie będzie już takie jak kiedyś...
Plejstocen Tarant 0,126
Ionian 0,781
Kalabr 1,806
Gelas 2,588
Neogen Pliocen Piacent 3,600 Trwa dalszy napór Afryki na Europę. Wypiętrzają się Himalaje, Andy, Alpy i Karpaty. Zamyka się Ocean Tedyty. Klimat jest nieco cieplejszy od obecnego, ale pod koniec miocenu zaczyna się ochładzać. Na Antarktydzie już na dobre zaczyna narastać lądolód. W messynie Morze Śródziemne traci kontakt z Atlantykiem i prawie zupełnie wysycha. Powstają spore pokłady ewaporatów. Kontakt z Atlantykiem odtwarza się w pliocenie i basen śródziemnomorski ponownie wypełnia się wodą.
Zankl 5,333
Miocen Messyn 7,246
Torton 11,62
Serrawal 13,82
Lang 15,97
Burdygał 20,44
Akwitan 23,03
Paleogen Oligocen Szat 28,1 Radiacja ssaków które wykorzystują niszę ekologiczną powstała po wyginięciu dinozaurów. Końcem paleocenu rozpoczyna się paleoceńsko-eoceńskie maksimum termiczne. Temperatura globu była o ok. 6-8 °C wyższa niż obecnie. Spowodowało to dalszy rozwój ssaków i przy okazji wymarło sporo głębokowodnego bentosu w związku z obniżeniem saturacji tlenu w oceanach. Rozpoczął się rozpad Gondwany. Układ kontynentów zaczyna się zbliżać do dzisiejszego.
Rupel 33,9
Eocen Priabon 38,0
Barton 41,3
Lutet 47,8
Iprez 56,0
Paleocen Tanet 59,2
Zeland 61,6
Dan 66,0
Mezozoik Kreda Górna Kreda Mastrycht 72,1 Rośliny okrytonasienne powoli zaczynają się rozprzestrzeniać. Z barremu znamy najstarszego ssaka łożyskowego -eomaię. Sporo transgresja morska owocuje powstaniem dużych pokładów wapieni, margli, gez, opok i kredy. Pod koniec okresu występuje wielkie wymieranie kredowe, które wg najbardziej prawdopodobnej teorii spowodowane było przez kolizję Ziemi z planetoidą o średnicy ok. 10 kilometrów. Pod koniec kredy Laurazja rozpada się na Amerykę Północną i Eurazję
Kampan 83,6
Santon 86,3
Koniak 89,8
Turon 93,9
Cenoman 100,5
Dolna Kreda Alb 113,0
Apt 125,0
Barrem 129,4
Hoteryw 132,9
Walanżyn 139,8
Berrias 145,0
Jura Górna Jura
(Malm)
Tyton 152,1 Pangea rozpada się na Laurazję (Ameryka Północna i Eurazja) i Gondwanę (tak, właśnie tak - kratony zlepiają się tak samo jak w kambrze), pomiędzy nimi zaczyna się rozszerzać Ocean Tetydy. Z początków jury znamy pierwszego ptaka - Archeopteryksa. Ciepły klimat jury i spora liczba płytkich mórz epikontynentalnych zaowocowała sporymi pokładami wapieni, które można nawet określić jako "produkt flagowy" tego okresu. W górnej jurze zaczynają powstawać pierwsze pokłady fliszu karpackiego.
Kimeryd 157,3
Oxford 163,5
Środkowa Jura
(Dogger)
Kelowej 166,1
Baton 168,3
Bajos 170,3
Aalen 174,1
Dolna Jura
(Lias)
Toark 182,7
Pliensbach 190,8
Synemur 199,3
Hettang 201,3
Trias Górny Trias Retyk 208,5 Klimat jest suchy i gorący. Pojawiają się pierwsze ssaki oraz krokodyle.Końcem triasu znów rusza cykl superkontynentalny (tak ściślej rzecz ujmując to nigdy nie ustał na dobre) i Pangea zaczyna się rozpadać.
Noryk 228,0
Karnik 235,0
Środkowy Trias Ladyn 242,0
Anizyk 247,2
Dolny Trias Olenek 251,2
Ind 252,2
Paleozoik Perm Loping Czangsing 254,2 Na Ziemi dominuje klimat pustynny. Szczególnie w dolnym permie tworzą się charakterystyczne pokłady czerwonych zlepieńców i piaskowców. Koniec permu zaznacza się największym wymieraniem wszechczasów o jeszcze nie do końca sprecyzowanej przyczynie. Wymarły min trylobity i koralowce czteropromienne, a na lądach drzewiaste widłaki, skrzypy i paprocie. Szereg transgresji i regresji morskich prowadzi do utworzenia cechsztyńskich cyklotemów węglanowo-ewaporatowych.
Wucziaping 259,9
Gwadalup Kapitan 265,1
Word 268,8
Road 272,3
Cisural Kungur 279,3
Artinsk 290,1
Sakmar 295,5
Assel 298,9
Karbon Pensylwan Gżel 303,7 Kalamity, widłaki i paprocie nasienne tworzą bujne kompleksy leśne, które następnie utworzą pokłady wungla mozolnie fedrowanego na grubach Górnego Śląska. Pierwsze gady (kotylozaury) i pierwsze zwierzęta latające (owady). Te drugie są często konkretnych rodzajów - ważki z rzędu meganisoptera szczyciły się ok. półmetrową rozpiętością skrzydeł. Rekordowy poziom tlenu w atmosferze - 32,5% objętości. Pod koniec karbonu następuje kolizja Gondwany i Laurosji zamykająca Ocean Reik i tworząca superkontynent Pangea.
Kasimow 307,0
Moskow 315,2
Baszkir 323,2
Missisip Serpuchow 330,9
Wizen 346,7
Turnej 358,9
Dewon Górny Dewon Famen 372,2 Z początkiem dewonu kończy się orogeneza kaledońska, ale "już" w górnym dewonie rozpoczyna się orogeneza hercyńska(vel waryscyjska). Dewon to niewątpliwie epoka ryb, gdyż wtedy nastąpiła ich gwałtowna radiacja gatunkowa, a w wodach królowały np. takie żywe pancerniki jak Dunkleosteus. Z górnego dewonu znana jest Ichtiostega, która zapowie rychłe pojawienie się płazów.
Fran 382,7
Środkowy Dewon Żywet 387,7
Eifel 393,3
Dolny Dewon Ems 407,6
Prag 410,8
Lochkow 419,2
Sylur Przydol 423,0 Nasila się orogeneza kaledońska z intensywnym wulkanizmem. Pierwsze ryby i pierwsze rośliny naczyniowe. Końcem syluru dochodzi do kolizji Laurencji z Bałtyką przez co zamknięty zostaje Ocean Japetus i utworzony nowy kontynent - Laurosja.
Ludlow Ludford 425,6
Gorst 427,1
Wenlok Homer 430,5
Szejnwund 433,4
Landower Telicz 438,5
Aeron 440,8
Ruddan 443,4
Ordowik Górny Ordowik Hirnant 445,2 Trwa dalsza radiacja organizmów. Pojawiają się min. małże, mszywioły, łodzikowce, koralowce, ramienionogi, liliowce, graptolity oraz konodonty. Te ostatnie będą stanowić skamieniałości przewodnie aż do końca triasu. Pod koniec ordowiku następuje masowe wymieranie, które spowodowane było najprawdopodobniej przez rozbłysk gamma.
Kat 453,0
Sandb 458,4
Środkowy Ordowik Darriwil 467,3
Daping 470,0
Dolny Ordowik Flo 477,7
Tremadok 485,4
Kambr Furong Piętro 10 489,0 Niewątpliwie najważniejszym wydarzeniem tego okresu była tzw. kambryjska eksplozja życia, czyli bardzo nasilona radiacja organizmów wielokomórkowych. Pojawiają się pierwsze strunowce. W morzach dominują trylobity. Z rozpadu superkontynentu Rodina powstają kontynenty Gondwana (na którą składa się Ameryka Południowa, Afryka, Antarktyda, Australia i Subkontynent Indyjski), Laurencja (większa cześć dzisiejszej Ameryki Północnej) oraz Bałtyka (Europa Wschodnia i Północna). Dryfu mikrokontynentów nie będę tu uwzględniał, a przez cały fanerozoik trochę tego latało od kratonu do kratonu. Trwa wielka transgresja morska. Następuje kilka masowych wymierań o nieznanej przyczynie, wymiera min. fauna ediakariańska. Pod koniec kambru zaczyna się orogeneza kaledońska.
Dziangszan 494,0
Paib 497,0
Oddział 3 Gużang 500,5
Drum 504,5
Piętro 5 509,0
Oddział 2 Piętro 4 515,0
Piętro 3 521,0
Terenew Piętro 2 529,0
Fortun 541,0
Protero-
zoik
Neo-
protero-
zoik
Ediakar 541,0 W Kriogenie następuje największe zlodowacenie wszechczasów. Wg teorii Ziemi-śnieżki pod lodem znalazła się najprawdopodobniej cała planeta. Pod koniec ery pojawia się słynna fauna ediakariańska w której znajdziemy rozliczne formy wielokomórkowe. Wśród nich min. pierwsze gąbki czy trylobitomorfy, a wszystko jest czytelnie zapisane jako fosylia.
Kriogen 720,0
Ton 1000,0
Mezo-
protero-
zoik
Sten 1200,0 Ok. 1300 mln lat temu zaczyna formować się superkontynent Rodina. Na ten sam czas datowany jest pierwszy wielokomórkowy organizm eukariotyczny - glon Grypania spiralis.
Ektas 1400,0
Kalim 1600,0
Paleo-
protero-
zoik
Stater 1800,0 Paleoproterozoik zaznaczył się w dziejach poprzez katastrofę tlenową. Oczywistym skutkiem było masowe wymieranie anaerobów i radiacja aerobów. Tlen utlenił także spore ilości związków żelaza i z tego okresu pochodzi zdecydowana większość złóż rudy tego pierwiastka. Pomiędzy 2000,0 a 1750,0 mln lat temu formuje się pierwszy znany superkontynent Columbia.
Orosir 2050,0
Riak 2300,0
Sider 2500,0
Archaik Neoarchaik 2800,0 W Archaiku powstają zalążki przyszłych kontynentów, ale przede wszystkim już w Eoarchaiku pojawia się życie - archaebakterie i bakterie, a nieco później rozpowszechniają się stromatolity. Atmosfera jest jeszcze bardzo uboga w tlen, ale konsekwentnie nadrobią to organizmy żywe.
Mezoarchaik 3200,0
Paleoarchaik 3600,0
Eoarchaik 3800,0
Hadeik 4550,0 Hadeik to okres od powstania naszej planety, do utworzenia się najstarszych znanych nam skał. 4533 mln lat temu uformował się Księżyc, najprawdopodobniej poprzez bliskie spotkanie Ziemi z planetą Thea, która miała czelność uformować się w jednym z punktów Lagrangea na naszej orbicie. Kraksa za 24 punkty karne przechyliła oś obrotu Ziemi, dzięki czemu mamy pory roku. Na 4404±8 mln lat datowane są najstarsze znalezione cyrkony.


Czasami poszczególne okresy są opisywane nieco inaczej. Głównie przez to, lokalnie przemiany geologiczne zachodziły nieco inaczej i pozostawiły inne ślady. Dzięki temu znacznie łatwiej opisuje się warstwy w owych rejonach i kataloguje zmiany w przeszłości. Tak też się stało w przypadku neogenu gdzie w rejonie Europy Środkowej działo się dużo, a piętra oficjalne, opracowane na podstawie zmian w rejonie śródziemnomorskim pasują tu czasem jak pieść do nosa.

Okres Epoka Wiek Piętro lokalne Wydarzenia
Neogen Pliocen Piacent Dolny Roman
Zankl Dak
Miocen Messyn Panon
Torton Sarmat
Serrawal Baden
Lang
Burdygał Karpat
Otnang
Eggenburg
Akwitan Górny Eger

Brak komentarzy :

Prześlij komentarz